Özet
Tevbe-i yeis, yaşamaktan ümidin kesildiği sırada yapılan tevbeyi anlatır. Kaynak, Müslümanın günahlarından dönmesi ile âhiret hâlleri görülünce ilk defa iman etmeyi birbirinden ayırır.
Detaylı açıklama
Yeis hâli neyi anlatır?
Yeis, ümitsizlik anlamındadır. Bu yazıda ölüm belirtilerinin başlayıp hayattan ümidin kesildiği durum için kullanılır. Soru, zaten iman etmiş bir Müslümanın o sırada günahlarına tevbe etmesinin geçerliliği üzerinedir.
Tevbe ile ilk iman arasındaki fark
Dinimiz İslam’ın aktardığı Hanefî kaynakları, Müslümanın bu hâldeki tevbesinin kabul edilebileceğini belirtir. Âhiret hâlleri görüldükten sonra ilk defa iman etme ise ayrı değerlendirilir. Yazı, gayba iman esasını hatırlatarak bu son durumdaki imanın kabul edilmediğini bildirir.
Görüş ayrılığı ve uygulama
Kaynak, son aşamadaki tevbenin kabulü konusunda farklı görüşler bulunduğunu da aktarır; Eş’arîlerin gargara hâlindeki tevbe ve imanı kabul edilmiş saymadığını belirtir. Bu ayrım, tevbeyi ertelemek için gerekçe yapılmaz. Yazının pratik öğüdü, insanın gücü ve imkânı varken günahlarından dönmesidir.
Dayanaklar: Tevbe-i yeis [Son nefeste tevbe]